25 Ocak 2026 Pazar

Siyasi Makale: Federalist 4

Aynı Konu Devam Ediyor: Dış Güç ve Nüfuzdan Kaynaklanan Tehlikeler Hakkında

New York Eyaleti Halkına:

SON makalem, diğer uluslara verilen ADALETLi savaş nedenlerinin insanların maruz kalabileceği tehlikeye karşı, halkın güvenliğinin neden en iyi şekilde birlik yoluyla sağlanabileceğine dair birkaç neden sıraladı; ve bu nedenler, bu tür sebeplerin yalnızca daha nadiren belirtilmekle kalmayıp, aynı zamanda eyalet hükümetleri veya önerilen küçük konfederasyonlar yerine ulusal bir hükümet tarafından daha kolay bir şekilde çözümlenebileceğini göstermektedir.

John Jay (1745-1829)
Ancak Amerika halkının YABANCI güçlerden gelebilecek tehlikelere karşı güvenliği, yalnızca diğer uluslara ADALETLi savaş nedenleri vermemelerine değil, aynı zamanda kendilerini düşmanlığa veya hakarete DAVET ETMEYECEK bir duruma yerleştirmelerine ve sürdürmelerine bağlıdır; çünkü savaşın haklı nedenlerinin yanı sıra İDDİA EDİLMİŞ nedenlerinin de olduğunun gözlemlenmesine gerek yoktur.

İnsan doğası açısından ne kadar utanç verici olursa olsun, genel olarak ulusların, bir şey elde etme umutları olduğunda savaşacakları fazlasıyla doğrudur; hayır, imparatorlar genellikle uluslarının bundan hiçbir şey elde edemeyeceği durumlarda bile savaş yaparlar, sadece kişisel nedenler, askeri zafere susamışlık, kişisel intikam, hırs veya kendi ve ailelerini güçlerini büyütmek uğruna savaş başlatırlar. Bunlar ve diğer çeşitli nedenler, yalnızca hükümdarın zihnini etkileyen bu olaylar, onu çoğu zaman adaletin ya da halkının sesinin ve çıkarlarının onaylamadığı savaşlara sürükler. Ancak, mutlak monarşilerde daha yaygın olan ama dikkatimizi hak eden bu savaş teşviklerinden bağımsız olarak, krallar kadar ulusları da etkileyen başkaları da vardır; ve incelendiğinde bunların bazılarının göreceli durumumuz ve koşullarımızdan kaynaklandığı görülecektir.

Fransa ve ingiltere ile balıkçılıkta rakibiz ve kendi başlarına verilen ödüller veya yabancı balıklara uygulanan vergilerle bunu engellemeye yönelik çabalara rağmen, onların pazarlarını onlardan daha ucuza tedarik edebiliyoruz.

Onlarla ve diğer birçok Avrupa ülkesi ile denizcilik ve taşıma ticaretinde rakibiz; ve onlardan herhangi birinin bizim geliştmemizi görmekten mutluluk duyacağını varsayarsak kendimizi aldatmış oluruz; çünkü bizim taşıma ticaretimiz onlarınkini bir nebze azaltmadan artamayacağı için, onu teşvik etmekten çok kısıtlamak onların çıkarınadır ve onların politikası olacaktır.

Çin ve Hindistan ile yapılan ticarette, birden fazla ülkeye müdahale ediyoruz, onların tekelleştirdiği avantajlardan pay almamızı sağladı ve böylece eskiden onlardan satın aldığımız malları şimdi kendimiz sağlıyoruz.  

Kendi ticaretimizin kendi gemilerimizle genişletilmesi, bu kıtada veya yakınında toprak sahibi olan hiçbir uluslara zevk veremez, çünkü ürünlerimizin ucuzluğu ve mükemmelliği, çevre koşulları ve tüccarlarımızın ve denizcilerimizin girişimciliği ve adresiyle birleştiğinde, bu bölgelerin sağladığı avantajlardan bize, onların ilgili hükümdarlarının istek ve politikalarına göre daha büyük bir pay verecektir. 

İspanya bir yandan Mississippi'yi üzerimize kapatmanın uygun olduğunu düşünüyor, diğer yandan Britanya bizi Saint Lawrence'ın dışında tutuyor; İkisi de kendileriyle bizim aramızda bulunan diğer suların karşılıklı ilişki ve ticaret aracı olmasına izin vermeyeceklerdir. 

Sağduyuya uygunsa daha geniş ve ayrıntılı olabilecek bu ve buna benzer değerlendirmelerden, kıskançlıkların ve tedirginliklerin yavaş yavaş diğer ulusların zihinlerine ve kabinelerine kayabileceğini ve böyle bir beklenti içinde olmamamız gerektiğini görmek kolaydır, karada ve denizde birlik, güç ve sonuç açısından ilerlememizi kayıtsızlık ve soğukkanlılıkla değerlendirmelerini beklememeliyiz. 

Amerikan halkı, savaşa teşviklerin bu koşullardan ve şu anda çok açık olmayan başka durumlardan kaynaklanabileceğinin ve bu tür teşviklerin uygun zaman ve operasyon fırsatı bulduğunda, onları renklendirme ve haklı çıkarma iddialarının işe yaramayacağının bilincindedir. Bu nedenle, onları böyle bir duruma sokmak ve bu durumda tutmak için birliği ve iyi bir ulusal hükümeti gerekli mi görüyorlar savaşa DAVET ETMEK yerine savaşı bastırmaya ve caydırmaya yönelecekler. Bu durum mümkün olan en iyi savunma durumundan oluşur ve zorunlu olarak hükümete, silahlara ve ülkenin kaynaklarına bağlıdır.

Bütünün güvenliği bütünün çıkarınadır ve bir hükümet olmadan sağlanamaz, kaç tane olursa olsun birden fazla söz konusu nesneye göre iyi bir hükümetin diğerlerinden daha yetkin olup olmadığını araştıralım. 

Bir hükümet, Birliğin hangi bölgesinde bulunursa bulunsun en yetenekli kişilerin yetenek ve deneyimlerini değerlendirebilir ve bunlardan yararlanabilir. Tek tip politika ilkelerine göre hareket edebilir. Çeşitli parçaları ve üyeleri uyumlu hale getirebilir, asimile edebilir ve koruyabilir ve öngörü ve önlemlerinin faydalarını her birine genişletebilir. Antlaşmaların oluşturulmasında bütünün çıkarını ve parçaların özel çıkarlarını bütünün çıkarlarıyla bağlantılı olarak dikkate alacaktır. Bütünün kaynaklarını ve gücünü herhangi bir parçanın savunması için uygulayabilir ve bunu eyalet hükümetlerinin veya ayrı konfederasyonların uyum ve sistem birliği eksikliği nedeniyle yapabileceğinden daha kolay ve hızlı bir şekilde yapabilir. Milisleri tek bir disiplin planı altına yerleştirebilir ve subaylarını Baş Sulh Hakimi'ne uygun bir itaat hattına yerleştirerek, onları adeta tek bir birlik halinde birleştirecek ve böylece onları bölünmüş olmaktan daha verimli hale getirecektir, böylece on üç veya üç veya dört ayrı bağımsız parçaya bölünmelerinden daha etkili olur.

Eğer İngiliz milisleri İngiltere hükümetine itaat etseydi, İskoç milisleri İskoçya hükümetine itaat etseydi ve Galli milisler Galler hükümetine itaat etseydi Britanya'nın milis kuvvetleri ne olurdu? Bir istila olduğunu varsayalım; Bu üç hükümet (eğer anlaşırlarsa) ilgili tüm güçleriyle düşmana karşı Büyük Britanya'nın tek hükümeti kadar etkili bir şekilde hareket edebilecek mi? 

Britanya'nın filoları hakkında çok şey duyduk ve eğer akıllı olursak, Amerika'nın filolarının da dikkat çekebileceği bir zaman gelebilir. Ancak eğer bir ulusal hükümet Britanya'nın denizciliğini burayı denizciler için bir çocuk yuvası haline getirecek şekilde düzenlemeseydi; eğer bir ulusal hükümet filo oluşturmak için gerekli tüm ulusal araçları ve malzemeleri ortaya çıkarmasaydı, onların cesareti ve kükremeleri asla işe yaramazdı. Bırakın İngiltere'nin kendi navigasyonu ve filosu olsun - İskoçya'nın kendi navigasyonu ve filosu olsun - bırakın Galler'in kendi navigasyonu ve filosu olsun - bırakın İrlanda'nın kendi navigasyonu ve filosu olsun - Britanya imparatorluğunu oluşturan dört parçanın herbirinin kendi altında olmasına izin verin bağımsız hükümetler olarak ve her birinin ne kadar kısa sürede bir birleri ile karşılaştırıldığında önemsizleşeceklerini algılamak kolaydır. 

Bu gerçekleri kendi durumumuza uygulayalım. Amerika'yı on üç veya dilerseniz üç veya dört bağımsız hükümete bölünmüş halde bırakın - hangi orduları kurabilir ve ödeyebilirler - hangi filolara sahip olmayı umabilirler? Eğer biri saldırıya uğrarsa diğerleri onun yardımına koşup kanlarını ve paralarını onu savunmak için harcayacaklar mı? Ya da aldatıcı vaatlerle tarafsızlığa itilmeleri ya da belki de kıskandıkları ve onlardan daha önemli gözüken komşuları uğruna huzurlarını ve mevcut güvenliklerini tehlikeye atmayı reddedemeyecek kadar kendi barışlarına düşkünlüğü tarafından baştan çıkarılma tehlikesi olmaz mıydı? Her ne kadar bu tür bir davranış akıllıca olmasa da yine de doğaldır. Eski Yunan devletlerinin ve diğer ülkelerin tarihleri bu tür örneklerle doludur ve sık sık yaşananların benzer koşullar altında yeniden yaşanması ihtimal dışı değildir. 

Ancak işgal edilen Devlete veya konfederasyona yardım etmeye istekli olabileceklerini itiraf edin. Savaşçı ve para yardımları nasıl, ne zaman ve hangi oranda sağlanacaktır? Müttefik ordulara kim komuta edecek ve emirlerini hangisinden alacaktır? Barış şartlarını kim belirleyecek ve anlaşmazlık durumunda hangi hakem aralarında karar verecek ve kabul etmeye zorlayacaktırCeşitli zorluklar ve rahatsızlıklar böyle bir durumdan ayrılamaz; oysa genel ve ortak çıkarları gözeten, bütünün güçlerini ve kaynaklarını birleştirip yönlendiren tek bir hükümet, tüm bu sıkıntılardan kurtulacak ve halkın güvenliğine çok daha fazla katkıda bulunacaktır.

Ancak durumumuz ne olursa olsun, ister tek bir ulusal hükümet altında sıkı bir şekilde birleşmiş olsun, ister birkaç konfederasyona bölünmüş olsun, yabancı ulusların onu tam olarak olduğu gibi bilecekleri ve görecekleri kesindir; ve bize karşı buna göre davranacaklar. Ulusal hükümetimizin verimli ve iyi yönetildiğini, ticaretimizin ihtiyatlı bir şekilde düzenlendiğini, milislerimizin düzgün bir şekilde organize edildiğini ve disipline edildiğini, kaynaklarımızın ve mali durumlarımızın ihtiyatlı bir şekilde yönetildiğini, kredimizin yeniden tesis edildiğini, halkımızın özgür, mutlu ve birleşmiş olduğunu görürlerse, kırgınlığımızı kışkırtmak yerine dostluğumuzu geliştirmeye daha yatkın oluruz. Öte yandan, eğer bizi ya etkili bir hükümetten yoksun bulurlarsa (yöneticilerine göre her eyalet doğru ya da yanlış yapıyorsa uygun görünebilir) ya da üç ya da dört bağımsız ve muhtemelen uyumsuz cumhuriyete ya da konfederasyona bölünmüş olduğumuzu görürlerse; bir tanesi İngiltere'ye, Fransa'ya bir başkası ve İspanya'ya bir üçüncüsü ve belki de bu üçü bu hükümetleri birbirine karşı kullanacaklardır, Amerika onların gözünde ne kadar zavallı bir figür haline gelecektir! Sadece küçümsemelerine değil aynı zamanda öfkelerine de ne kadar sorumlu olacak ve ne kadar çabuk satın alınan deneyimler, bir halkın veya ailenin bu kadar bölündüğü zaman asla kendilerine karşı olmamayı başaramazlar.

PUBLIUS.

Jay, J. (1787 November 7)  Federalist 4. The Independent Journal. https://historicalmenwomenplaces.blogspot.com/2023/09/federalist-no-4-author-john-jay.html

24 Ocak 2026 Cumartesi

Türkçe Ders 2: Ab Nedir?

Türkçe sözlükte ab kelimesi geçmektedir. Ab nedir? 

Ab Farsça ve Kürtçe bir kelimedir ve su anlamına gelir. Kürtçe'de b yerine v kullanılır. Farsça'da ab Kürtçe'de av dır. Farsça ve Kürtçe Proto-Iranlı dillerdir ve yakın akrabalardır.

Abdest genelde, islam dinine göre, ibadet öncesi su kullanılarak temizlenmek anlamına gelir.

Babam abdest almaya gitti. 

ab Farsça su anlamına gelir ve dest hem Kürtçedir hem de Farsçadır -el anlamına gelir. Farsça ve Kürtçe'de  abdest asıl anlamında kurllanılır yani ellerini su ile yıkamak anlamına gelir. 

 Annem hoşâb  yaptı? Hoşâfın aslı Hoşâb - dır.   

Hoşâb Farsça ve Kürtçe'de olan ortak bir kelimedir ve lezzetli su anlamına gelir.  

ab su demektir ve Farsçadır. 

Birde AB vardır. AB, Avrupa Birliğinin kısaltılmış halidir. 

Türkiye Cumhuriyeti hala AB'ye katılmak istemektedir. 

Türkiye hala AB'ye katılmak istiyor mu? 

AB- Avrupa Birliği 

ab- Farsça su 

11 Ocak 2026 Pazar

Velayet: Diğer Ebeveynle Elektronik Ortamda Yazışmanın veya Ona Yanıt Vermenin En İyi Yolu

Amerika Birleşik Devletleri'nde ve dünyanın dört bir yanında, çiftlerin yasal statüsüne bağlı olarak, ilişkilerin çoğunluğu ayrılık veya boşanma ile sonuçlanmaktadır. Çocuklarını birlikte yetiştirme konusunda bazı çiftler diğerlerinden daha başarılıdır. Bu yazı dizisinde, Amerika Birleşik Devletleri'nde iki çocuklarını birlikte yetiştirmeleri beklenen eski bir çiftin arasındaki yazışmaları paylaşacağım. Bu paylaşımlar, bu eski çiftin ilişkisinin yazılı tarihine, mahkeme belgelerine ve Our Family Wizard (OFW) adlı bir mahkeme uygulamasından alınan e-posta yazışmalarına, normal e-postalara, kısa mesajlara vb. dayalı olarak sunulan gerçeklere odaklanacaktır. Okuyucuların ebeveynlerden birine veya diğerine yönelik görüşlerini etkilememek için mümkün olduğunca objektif olmaya çalışacağım. Okuyucular, bu eski çiftin iletişimlerini, birbirlerine duydukları saygı düzeyini veya herhangi bir istismar edici davranışı, sunulan gerçek verilere dayanarak değerlendirmelidir. Umarım bu bilgiler, okuyucuların çocuklarının diğer ebeveynine yazarken daha doğru kararlar almalarına yardımcı olur. 

Bu eski çiftin çocuklarının iyiliği için doğru bir şeyler yapıp yapmadıklarını analiz etmeye çalışacağız. Onlar farklı olarak ne yapabilirler veya onların durumunda farklı yapılabilecek bir şey var mı? 

Aşağıdaki e-posta ekran görüntüsü OFW uygulamasından alınmıştır. Çocukların babasından  Jones Bey, annesinden ise Jones Hanım olarak bahsedeceğim. Anonim isimler dışında, diğer her şey gerçeğe dayalıdır.

Bu e-postanın gönderildiği sırada Jones Bey 63 yaşında bir erkekti. Kendisi 3 Şubat 2019 civarında Almanya'ya taşındı. Kendisi, Filipinler'den 30 yaşında bir kadınla beşinci evliliğini yapıyordu ve dört farklı kadından altı çocuğu vardı. Kendisi tam zamanlı olarak çalışıyordu ve Maryland eyaletinde kendine ait bir evi vardı. 

Jones Hanım, Haziran 2018'den beri Virginia'da yaşayan 38 yaşında bir kadındı. Jones Beyden boşandıktan sonra yeniden evlenmemişti. İki çocuğunu tek başına büyütüyordu. Kendisi tam zamanlı olarak çalışıyordu ve evinin sahibiydi. Ancak, ikisi arasında hala bir gelir farkı vardı ve Jones Bey, Jones Hanımdan sürekli olarak daha fazla para kazanıyordu. 

Bu davada Jones Bey davacı, Jones Hanım ise davalıydı. Jones Bey, Ağustos 2018'de Jones Hanım aleyhindeki koruma kararının süresi dolduktan kısa bir süre sonra, Ekim 2018 civarında Jones Hanıma karşı velayet değişikliği, nafaka ve mahkemeye itaatsizlik gerekçeleriyle dava açtı. Jones Hanıma mahkeme belgeleri hiçbir zaman tebliğ edilmedi ve Jones Bey, Kasım 2018'de ona tekrar dava açtı. 

İki gün süren mahkeme duruşmaları sırasında Jones Bey, yargıçtan Jones Hanımın kendisiyle OFW uygulaması üzerinden iletişim kurmasını emretmesini talep etti. Jones Bey, Jones Hanımın kendisiyle konuşmak istemediğini iddia etti ve bu iddia yanlış değildi. Yargıç, Jones Beyin talebini kabul etti, ancak Jones Beyin işten ayrılma koşullarının kendi isteğine bağlı olması nedeniyle, her iki tarafın da OFW'ye erişim masraflarını Jones beyin karşılaması gerektiği şartını ekledi. 

29 Ekim 2021 tarihinde mahkeme şu kararı verdi:

Tarafların, çocuklarla ilgili acil olmayan bütün iletişimler için Close uygulamasını (veya Jones Beyin her iki tarafın da OFW uygulamasını kullanma masraflarını karşılaması durumunda Our Family Wizard ("OFW") uygulamasını) kullanmalarına karar verilmiştir. Ayrıca, taraflar, Close veya OFW uygulamalarındaki iletişimlerinde Aile Mahkemesi Hizmetleri Ofisi'nin "E-posta Protokolü"nü temel alacaklardır. 

Yukarıdaki e-postada, Jones Bey, Jones Hanıma, 1 Kasım 2021 tarihinde, her ikisi için de OFW hesaplarını satın aldığını bildiriyor. Jones Bey, Jones Hanım ile iletişime geçecek bilinmeyen bir temsilciden bahsediyor, ancak iletişim yöntemine veya temsilcinin adına dair başka herhangi bir bilgi vermiyor. 

Bu e-postayı göndermek için OFW doğru bir yer mi? Jones Bey, Jones Hanımın OFW uygulamasına erişimi olmadığını ve e-postayı göremeyeceğini açıkça bildiği halde, bu e-postayı OFW üzerinden neden gönderdi? Bu bildirimi neden başka yollarla, örneğin e-posta, kısa mesaj veya WhatsApp üzerinden göndermedi?

Jones Bey, başka bir iletişim yöntemi kullansaydı Jones Hanımın onu tacizle suçlayabileceğini iddia edebilirdi. Ancak yukarıdaki e-postada "taciz" olarak yorumlanabilecek hiçbir şey yok.  Jones Bey, mahkemenin çocuklarıyla ilgili tüm iletişimlerde OFW'yi kullanmaları gerektiğini ve iletişimlerinin temelini OFW'nin oluşturması gerektiğini belirttiğini de vurgulayabilirdi. Buradaki kilit kelime "iletişimlerinin temeli olarak" ifadesidir. Kararda açıkça belirtildiği üzere, çocuklarıyla ilgili her türlü iletişimlerinin OFW platformu üzerinden yapılmalıdır ve çocuklarını içermeyen başka konuşmalar yapacaklarsa, birbirleriyle OFW platformu üzerinden iletişim kuruyormuş gibi yazışmaları gerekmektedir. 

Yukarıdaki e-posta çocuklarıyla ilgili mi? Jones Bey bu e-postayı OFW aracılığıyla göndererek neyi başarmış oldu?

1. İkimiz için de Family Wizard uygulamasını satın aldımBu açıklamayla Jones Bey, mahkeme kararına uyduğunu göstermek istemiştir.

2. Uygulamayı nasıl kuracağına dair talimatlar için bir temsilci tarafından yakında seninle iletişime geçilebilir. Bu açıklama, Jones Beyin, Jones Hanım ile iletişime geçilmesi için gerekli bilgileri OFW temsilcisine sağladığı izlenimini vermektedir. Ayrıca bu açıklama, onun eski eşinin hesabını kurma sorumluluğundan da muaf tutuyor. Onunla iletişime geçecek olan kişi, OFW temsilcisidir.  Eğer Jones Hanım uygulamaya erişim sağlayamamaya devam ederse, o bu e-postayı göstererek, kendi anlayışına göre bunun OFW'nun sorumluluğu olduğunu belirtebilir. 

3. Ben de hala öğreniyorum. Jones Beyin hâlâ öğrenme aşamasında olduğunu iddia etmesi, kendisini  uygulama hakkında çok fazla şey bilmeyen biri olarak göstermek istediğinin açık bir göstergesidir. Bu da, Jones Hanıma erişim veya bilgi sağlama sorumluluğunun kendisine ait olmadığı yönündeki iddiasını desteklemenin bir başka yoludur.

Bu e-posta amacına ulaştı mı? Doğru platform üzerinden gönderildi mi? Bu durum, bozulan ilişkilerine faydalı oldu mu? Bu e-postayı göndermek gerçekten gerekli miydi?

Öncelikle bu e-postanın amacını tanımlayalım. Bu e-postada Jones beyin amacı, Jones Hanıma her ikisi için de OFW uygulamasını satın aldığını bildirmekti. Bu e-posta belirli amacına hizmet etmiş olsa da, doğru platform üzerinden gönderilmemiştir. Bu e-posta, çocukların dahil olmadığı mahkeme kararıyla ilgiliydi. Jones Bey ve Jones Hanımın yalnızca çocuklarıyla ilgili konularda  OFW uygulaması üzerinden iletişim kurmaları gerekmektedir. Bu bildirimde çocuklardan bahsedilmedi, çocukların ihtiyaçlarına değinilmedi ve çocuklarla ilgili yapılması gereken herhangi bir işlemden söz edilmedi. Bu nedenle bu platformda yeri yoktu.  Bu içeriğin bu platformda yer almaması gerektiğinin ikinci bir sebebi de, Jones Hanımın uygulamaya erişimi olmaması ve erişim sağlayana kadar içeriği göremeyecek olmasıdır. OFW platformundaki e-postalar her zaman çocuklarla ilgili olmalıdır. Bu e-posta, Jones Hanıma yalnızca OFW'ye erişimi olmadığı için değil, aynı zamanda bu e-postayı OFW üzerinden göndermek uygunsuz olduğu için de kişisel e-posta adresi (gmail, yahoo, outlook veya telefon) üzerinden gönderilmeliydi. 

Yanlış platformda olmasına rağmen, yazılan e-posta mükemmel. Açık ve net bir şekilde ifade edilmiş. Eğer ebeveynlerden biri, konuyu açık ve net bir şekilde yazılı olarak ifade edebilirse, diğer ebeveyn onu herhangi bir yanlış davranışla suçlayamaz. Diğer ebeveyne e-posta yazmadan önce, e-postanızın amacını belirleyin ve ardından doğru platformu seçin. E-posta çocuklarınızla ilgili yoksa sizin ve diğer ebeveyn arasındaki bir sorunla mı ilgili? Çocuklarınızla ilgiliyse, OFW'yi kullanın. Eğer konu başka bir şeyle ilgiliyse, başka platformları kullanın.

Çocuğunuzun veya çocuklarınızın diğer ebeveyniyle iletişim kurmak için OFW platformunu daha önce kullanıp kullanmadığınızı lütfen bana bildirin. Gönderdiğiniz e-postaların belirli bir amacı var mıydı?