Türkçe Ders 1: Aa Harfinin Tarihçesi ve Anlamı

Aa Harfi

Hepimiz Aa sembolünü Türkçe alfabesinin ilk harfi olarak biliyoruz. Peki Aa harfi Türkçe mi? Aa harfinin kökenine, hangi dil veya halklara ait olduğuna bakmadan önce, Aa harfinin Türkçedeki anlamına ve kullanımına bakalım. 

Daha önce de belirttiğimiz gibi Aa harfi Türkçe alfabesinin ilk harfidir. Türkçe'de cümle içinde kullanıldığı yere göre büyük harf A, yada küçük harf a olarak kullanılır. 

Aa

A harfinin ikinci kullanımı ünlemdir- şaşma, hatırlama, sevinme, acıma, üzülme, kızma vb. duyguların anlatımına güç kazandırır:

Örnek: "A, öyle mi, hiç bahsetmemiştin." 

             "A hiç haberim olmadı bu olanlardan."

            "A neden  boşanmış?"

üçüncü kullanımı da ünlemdir- İsimlerden önce gelerek seslenme görevinde kullanılır:

Örnek: "Canım a hanım kızım! Niçin böyle kendini üzüyorsun?"

            "A kızlar aklıma iyi bir fikir geldi."

            "A Hamdi Bey sizi gördüğüme çok sevindim."

Türk Dil Kurumuna göre Aa harfinin dördüncü bir kullanımı da vardır ve ünlemdir -yüklemden sonra gelerek anlamı pekiştirir ve yapılanın doğal olduğunu belirtir:

Örnek: "Sonra arkasından lokma filan dökmek değil a, bir Yasin, bir Fatihacık bile okuyan bulunmaz." 

Bu dördüncü kullanım çok yaygın degildir ve dördüncü kullanım ikinci kullanımdaki şaşırma ünlemine benzerdir. Yukarıdaki örnek Ömer Seyfettin'in yazılarından alınmıştır ve daha çok Ege bölgesindeki yerel bir kullanımın göstergesi olabilir. O yüzden örnek bulmakta zorlandık ve doğru bir kullanım olarak tavsiye etmiyoruz. 

Aa harfinin kökenine döndüğümüzde Aa harfinin Latin alfabesinin ilk harfi olduğunu görüyoruz. Latin alfabesi aynı zamanda Roma alfabesi olarak da bilinir. Latin veya Roma alfabesi, hangisinin kullanılması tercih edilirse edilsin, ilk olarak eski Romalılar tarafından Latin dilini yazmak için kullanıldı. Britanika'ya göre Latin alfabesi, bugün orta ve kuzey İtalya olarak adlandırılan bölgede, M.Ö. 600'den önce var olan eski bir uygarlık olan Etrüsk alfabesinden geliştirilmiştir. Etrüsk alfabesi geriye gidildiğinde Yunan ve Fenike alfabeleri daha öncesinde de MÖ 1100 civarında Suriye ve Filistin'de kullanılan Kuzey Sami alfabesinden gelmektedir. Latin alfabesindeki en eski yazıt, MÖ 7. yüzyıldan kalma bir pelerin iğnesi olan Praeneste Fibula'nın üzerinde bulunmaktadır ve üzerinde "MANIOS MED FHEFHAKED NUMASIOI" (Klasik Latince: "Manius me fecit Numerio"), "Manius beni Numerius için yaptı" anlamına gelir.”) Roma Forumu'ndaki küçük bir sütun üzerindeki dikey bir yazıt bundan çok daha geç bir tarihe ait değildir ve Quirinal'in (Roma'da bir tepe) yakınında bulunan bir vazo üzerindeki Duenos yazıtı muhtemelen M.Ö. 6. yüzyıla tarihlenmektedir, ancak uzmanlar bu konuda hemfikir değildir. 

Türkçe dilinin hiç kendi harfi, bir alfabesi veya sembolü/sembolleri oldu mu?  Kökünde Aa harfi, günümüzde Suriye ve Filistin olarak adlandırılan topraklarda, M.Ö. 11. yüzyılda Kuzey Sami alfabesi olarak adlandırılan bir alfabeden yaratılmıştır. Bu sallantılı bir varsayım olabilir ama bu insanların Afrikalı, siyah ya da kahverengi Sami insanlar olduğunu tahmin edebiliriz. Ancak, Aa harfini oluşturmuş olabilecek etnik grubu veya grupları kesin olarak belirtemeyiz. Asıl sorumuz; Aa harfi Türkçe midir sorusunun cevabı kesin bir -hayır- dır. Aa harfi Türkçe değildir. Türkçe dilinin hiçbir zaman kendine ait bir alfabesi olmamıştır ama genç bir dil olan Türkçe dili oluşturulurken daha önceden siyah Afrikalılar tarafından icat edilmiş olan bir sembolü kullamışlardır. 

Latin Alphabet, Britannica https://www.britannica.com/topic/Latin-alphabet

Türk Dil Kurumu Sözlükleri: https://sozluk.gov.tr/